Chemie of trauma?

Volgens mij zijn we met z’n allen een beetje de weg kwijtgeraakt als het gaat over verliefdheid.

Tegenwoordig kun je amper nog iemand ontzettend leuk vinden zonder dat daar meteen een heel psychologisch onderzoek aan vooraf moet gaan. Voel je vlinders? Dan zal je zenuwstelsel wel getriggerd zijn. Ervaar je een enorme chemie? Dan zit je waarschijnlijk midden in een herhaling van je jeugdtrauma. En als iemand vanaf het eerste moment helemaal weg van je is, moet je vooral oppassen dat je niet wordt gelovebombd.

Ondertussen zit je tegenover iemand die hartstikke aardig is, emotioneel beschikbaar, een keurig leven heeft en volgens alle therapeutische lijstjes een uitstekende kandidaat zou moeten zijn. Alleen vind je er geen ene reet aan.

Maar hé, misschien is dat juist een teken dat je aan het helen bent.

Ja, jongens. Wat zijn we in godsnaam aan het doen?

Begrijp me niet verkeerd. Ik ben de laatste die gaat ontkennen dat onze geschiedenis invloed heeft op wie we aantrekkelijk vinden en hoe we ons gedragen in relaties. Een groot gedeelte van mijn werk draait om het herkennen van ongezonde patronen, hechtingsproblematiek en de manier waarop we onszelf verliezen in de liefde.

Maar ergens zijn we volgens mij behoorlijk doorgeslagen.

We hebben van een psychologisch inzicht dat in bepaalde situaties klopt, een soort universele waarheid gemaakt. En daarmee zijn we inmiddels zelfs onze eigen aantrekkingskracht gaan wantrouwen.

Wanneer chemie eigenlijk oude pijn is

Laten we eerst even kijken naar waar die hele gedachte vandaan komt, want er zit natuurlijk wel degelijk iets achter.

We worden niet als blanco mensen verliefd. We nemen allemaal een geschiedenis mee waarin we bepaalde dingen hebben geleerd over liefde, veiligheid, nabijheid en de voorwaarden waaronder we ons geliefd voelen.

Wanneer je bent opgegroeid met emotionele onbeschikbaarheid, afwijzing of onvoorspelbaarheid, kan het zijn dat je als volwassene juist aangaat op mensen die iets vergelijkbaars in je oproepen.

Niet omdat je bewust op zoek bent naar ellende, maar omdat vertrouwd en gezond nou eenmaal niet hetzelfde zijn.

Stel dat je vroeger voortdurend je best moest doen om aandacht te krijgen. Dat je liefde niet zomaar ontving, maar ervoor moest werken. Dan kan iemand die net niet helemaal beschikbaar is een enorme aantrekkingskracht op je hebben.

Je ontmoet iemand, de chemie is fantastisch, maar diegene houdt ergens afstand. Je krijgt net genoeg om hoop te houden, maar nooit voldoende om werkelijk te kunnen ontspannen.

En voor je het weet ben je de hele dag met die persoon bezig. Je analyseert ieder berichtje, kijkt voortdurend op je telefoon en probeert uit te vogelen wat je moet doen om diegene dichterbij te krijgen.

Wanneer er dan eindelijk weer aandacht komt, voel je een enorme opluchting.

En die opluchting kun je behoorlijk makkelijk verwarren met verliefdheid.

Terwijl de vraag misschien veel meer is of je werkelijk zo verlangt naar die persoon, of dat je vooral ontzettend graag van die onzekerheid af wilt.

Want als jouw eigenwaarde ergens afhankelijk is geworden van de vraag of iemand jou kiest, gaat het allang niet meer alleen over chemie.

Dan wordt gekozen worden bijna een bewijs van je bestaansrecht.

En precies daar kunnen oude hechtingswonden een enorme rol spelen.

Maar nu komt het.

Dat betekent dus niet dat iedere keer wanneer je iemand ontzettend aantrekkelijk vindt, je automatisch met een jeugdtrauma aan tafel zit.

Niet iedere vlinder komt uit een verrot hechtingspatroon

Wat mij behoorlijk stoort aan een hoop populaire psychologie, is dat we inmiddels overal een probleem van proberen te maken.

Alsof ieder sterk gevoel een aanwijzing is dat er ergens iets misgaat.

Maar verliefdheid is ook gewoon een biologisch proces. Aantrekkingskracht heeft te maken met verlangen, opwinding en allerlei processen in ons brein die betrokken zijn bij motivatie en beloning. Je kunt dus prima een verhoogde hartslag hebben wanneer iemand tegenover je zit, zonder dat je zenuwstelsel een oude traumatische ervaring aan het herhalen is.

Soms vind je iemand gewoon heerlijk.

Soms kijk je iemand aan en denk je: nou, kom maar door.

En soms ontmoet je iemand met wie je vanaf de eerste minuut een fantastische chemie hebt. Je kunt uren praten, je lacht je kapot, je vindt diegene intelligent, interessant en ontzettend sexy. Je wilt meer weten, dichterbij komen en kijken wat er ontstaat.

Moet je jezelf dan meteen gaan afremmen omdat iemand op Instagram heeft verteld dat gezonde liefde altijd langzaam en rustig hoort te verlopen?

Volgens mij niet.

Natuurlijk moet je blijven nadenken. Iemand aantrekkelijk vinden betekent niet dat diegene ook geschikt voor je is. Chemie vertelt je namelijk vrij weinig over iemands emotionele volwassenheid, betrouwbaarheid of vermogen om een gezonde relatie aan te gaan.

Maar aantrekkingskracht op zichzelf is ook geen rode vlag.

En we moeten oppassen dat we niet zo bang worden om opnieuw gekwetst te raken, dat we alles wat ons werkelijk raakt bij voorbaat verdacht maken.

Sinds wanneer is verveling een teken van herstel?

Wat ik minstens zo interessant vind, is dat mensen zichzelf tegenwoordig soms bijna dwingen om iemand leuk te vinden omdat diegene zo lekker veilig is.

Want misschien voelt het wel saai omdat je geen chaos meer gewend bent. Misschien moet je leren dat liefde niet altijd gepaard gaat met spanning. Misschien moet je gewoon een paar dates doorzetten totdat je systeem gewend is aan die nieuwe vorm van veiligheid.

En ja, voor iemand die jarenlang in ongezonde relaties heeft gezeten, kan een stabiele verbinding aanvankelijk inderdaad wat onwennig voelen.

Maar laten we alsjeblieft onderscheid blijven maken tussen onwennigheid en simpelweg geen aantrekkingskracht ervaren.

Want je kunt iemand geweldig vinden als mens, zonder dat je er ook maar één romantisch gevoel bij hebt.

En dat is prima.

Je hoeft jezelf niet te overtuigen van een verbinding omdat iemand toevallig aan alle voorwaarden voldoet die je therapeut ooit met je heeft besproken.

We hebben als mensen namelijk niet alleen behoefte aan veiligheid, betrouwbaarheid en voorspelbaarheid. We hebben ook behoefte aan plezier, speelsheid, verlangen, intimiteit en voor veel mensen ook seksuele aantrekkingskracht.

En ik vind het nogal wat dat we die laatste behoeften bijna zijn gaan behandelen alsof ze ondergeschikt zijn aan de rest.

Alsof gezond liefhebben betekent dat je vooral niet te veel meer moet voelen.

Maar wat heb je aan een relatie waarin je eindelijk veilig bent, als je daarvoor wel je eigen verlangen moet wegdrukken?

Dat lijkt mij nou ook niet bepaald de bedoeling van persoonlijke ontwikkeling.

Je gevoel is informatie, geen gebruiksaanwijzing

Nu snap ik heel goed dat mensen die keer op keer in dezelfde ongezonde relaties terecht zijn gekomen, op een gegeven moment aan hun eigen gevoel gaan twijfelen.

Want als jouw intuïtie je al drie keer naar iemand heeft geleid die je uiteindelijk helemaal naar de klote heeft geholpen, begrijp ik best dat je bij de vierde keer denkt: misschien moet ik voortaan maar wat minder naar mezelf luisteren.

Alleen zit daar wat mij betreft precies het probleem.

We gaan ons gevoel wantrouwen, terwijl we eigenlijk moeten leren begrijpen waar dat gevoel vandaan komt.

Dat zijn twee totaal verschillende dingen.

Je kunt iemand ontzettend aantrekkelijk vinden en tegelijkertijd herkennen dat diegene emotioneel niet beschikbaar is. Je kunt verliefd worden en tóch je grenzen serieus nemen. Je kunt iemand missen zonder dat je daarom terug hoeft naar een relatie die je structureel tekortdoet.

En je kunt ook erkennen dat iemand fantastisch is, zonder jezelf te verplichten om er verliefd op te worden.

Dat is volwassenheid.

Niet dat je nooit meer verkeerde gevoelens hebt, maar dat je begrijpt dat niet ieder gevoel automatisch om een handeling vraagt.

En misschien is dit wel een van de belangrijkste vragen die je jezelf kunt stellen wanneer je iemand ontmoet:

Word ik zo enthousiast van wie deze persoon daadwerkelijk is, of ben ik vooral bezig met wat het voor mij zou betekenen als diegene mij kiest?

Want daar zit vaak een behoorlijk interessant antwoord.

Gezonde liefde betekent niet dat je nooit meer getriggerd raakt

Er is nog zo’n misverstand waar we wat mij betreft vanaf mogen.

Dat een gezonde relatie altijd veilig, rustig en ontspannen zou moeten voelen.

Want jongens, kom op. We hebben het hier wel over intimiteit.

Over iemand dichtbij laten komen, jezelf laten zien, je verbinden en daarmee ook het risico lopen om gekwetst te worden.

Natuurlijk kan dat spannend zijn.

Zeker wanneer je een geschiedenis hebt waarin liefde niet altijd veilig was.

Je kunt een ontzettend liefdevolle partner hebben en alsnog verlatingsangst ervaren. Je kunt met iemand zijn die werkelijk rekening met je houdt en toch moeite hebben om diens liefde te ontvangen. Je kunt in een gezonde relatie zitten en nog steeds af en toe de neiging hebben om te pleasen, controleren of weg te lopen wanneer iets je raakt.

Dat betekent niet automatisch dat de verbinding ongezond is.

De vraag is veel meer wat er vervolgens gebeurt.

Kun je bij jezelf blijven wanneer je geraakt wordt? Kun je aangeven wat je nodig hebt zonder de ander verantwoordelijk te maken voor alles wat je voelt? En kan de ander naar je luisteren zonder dat iedere kwetsbaarheid onmiddellijk een discussie wordt?

Want daar zit voor mij een belangrijk deel van relationele veiligheid.

Niet in de afwezigheid van triggers, maar in hoe twee mensen daarmee omgaan.

Een gezonde relatie is geen plek waar je nooit meer pijn voelt. Het is een plek waar je niet voortdurend je eigen behoeften, gevoelens en grenzen hoeft te verloochenen om de verbinding overeind te houden.

En dat is nogal een verschil.

Wat als je herstel eigenlijk een nieuwe vermijding is geworden?

Ik denk dat hier voor veel mensen nog een interessante laag onder zit.

Want als je jarenlang ongezonde relaties hebt gehad, is het natuurlijk hartstikke logisch dat je jezelf wilt beschermen tegen herhaling.

Je gaat aan jezelf werken, leert over hechting, ontdekt je patronen en neemt je voor dat je nooit meer zo ver over je eigen grenzen zult gaan.

Alleen kan die behoefte aan bescherming uiteindelijk ook een nieuwe valkuil worden.

Dat je zo ontzettend bang wordt om opnieuw de verkeerde keuze te maken, dat je iedere vorm van intensiteit gaat vermijden.

Dat je je enthousiasme afremt, gevoelens wantrouwt en afstand neemt zodra iemand werkelijk iets in je losmaakt.

En dat je vervolgens denkt dat je ontzettend gezond bezig bent.

Maar wat als je eigenlijk gewoon doodsbang bent geworden om nog kwetsbaar te zijn? Want dat is natuurlijk ook een mogelijkheid.

We kunnen onszelf wel helemaal volstoppen met kennis over rode vlaggen, hechtingsstijlen en ongezonde dynamieken, maar daarmee maken we de liefde nog niet risicoloos.

Je kunt alles goed doen en alsnog gekwetst worden.

Je kunt met iemand een prachtige verbinding aangaan en er na een jaar achter komen dat jullie toch niet bij elkaar passen.

Dat is niet automatisch een teken dat je ergens een rode vlag hebt gemist.

Dat is soms gewoon het leven.

En volgens mij zijn we zo ontzettend druk geworden met het voorkomen van pijn, dat we vergeten zijn dat je jezelf ook iets ontneemt wanneer je nergens meer risico durft te lopen.

Je mag best vuur willen, zolang je jezelf niet verbrandt

Dus misschien moeten we ophouden met doen alsof we moeten kiezen tussen chemie en veiligheid.

Alsof het ene automatisch ten koste gaat van het andere.

Waarom zou je niet ontzettend aangetrokken mogen zijn tot iemand die óók emotioneel beschikbaar is? Waarom zou je niet mogen verlangen naar iemand met wie je kunt lachen, vrijen, ontdekken en compleet jezelf kunt zijn, maar met wie je ook een moeilijk gesprek kunt voeren wanneer het even schuurt?

Dat lijkt me juist een prachtige combinatie.

En nee, daarmee zeg ik niet dat iedere relatie vanaf het eerste moment spectaculair moet voelen. Aantrekkingskracht kan groeien en liefde kan zich op allerlei manieren ontwikkelen.

Maar we mogen wel stoppen met doen alsof verlangen een probleem is dat opgelost moet worden.

Want persoonlijke ontwikkeling zou je niet steeds verder van jezelf moeten verwijderen.

Het zou je juist moeten helpen om weer toegang te krijgen tot je eigen behoeften, je grenzen, je plezier en je vermogen om verbinding aan te gaan.

Niet vanuit die oude honger om eindelijk gekozen te worden, maar vanuit de vrijheid om zelf te kiezen.

Dus voel vooral die chemie. Geniet van iemand die je ontzettend leuk vindt. Laat je verrassen, wees nieuwsgierig en durf ergens enthousiast over te zijn.

Maar blijf ondertussen wel met je ogen open kijken.

Want chemie is geen vrijbrief voor slecht gedrag. En veiligheid is geen verplichting om verliefd te worden.

Je hoeft de vlinders niet weg te jagen. Je moet alleen zorgen dat je er zelf niet achteraan vliegt terwijl je je eigen grond verliest.

Misschien is dat uiteindelijk waar gezonde liefde over gaat.

Niet dat je eindelijk niets meer voelt wat je uit balans kan brengen.

Maar dat je jezelf niet meer kwijtraakt wanneer je iets voelt.

Vergelijkbare berichten